Kazimierz Ajdukiewicz Kimdir? Biyografisi

Kazimierz Ajdukiewicz Kimdir
Kazimierz Ajdukiewicz, 12 Aralık 1890 yılında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu sınırlarındaki Galiçya’nın Tarnopol şehrinde doğdu. Dil felsefesi, mantık, bilgi kuramı ve bilim felsefesi üzerine önemli çalışmaları bulunmaktadır. Lvov-Varşova Okulu’nun önde gelen bir üyesi olan Ajdukiewicz, 1930 yılında Duhem ve Poincare'nin bilim felsefesindeki uzlaşımcılığının bir uzantısı olan radikal uzlaşımcılığın bir uyarlamasını ortaya koymuştur.

Burada Ajdukiewicz, bilimsel bilginin ancak kapalı ve bağlantılı dil dizgeleriyle ifade edilebileceğini savunur. Kapalı ve bağlantılı bir X dilinin anlam dizeleri onun kavramsal aygıtlarıdır ve bu X diline ilişkin genel kanıt savlardan, iki kavramsal aygıtın özdeş olup olmadıkları ya da birbirlerine çevrilebilir olup olmadıkları çıkartılabilir.

Bir bilimsel ifadenin kabul görüp görmemesi belirli bir X diliyle bağlantılıdır. Eğer X dili kapalı ve bağlantılı ise kavramsal aygıtlarımızı her zaman için değiştirebileceğimizden ötürü deneysel durumlar haerhangi bir önermeyi kabul etmemizde ya da reddetmemiz'de etkili olamazlar.

Ajdukiewicz’e göre deney verileri kavramsal aygıtlarla yakından bağlantılıdır ve her kavramsal aygıt bir dünya görüşü ürettiğinden kuramlar ve gözlem raporları mutlak kabul edilmeyip bunların belli bir dünya görüşü ya da bakış açısına bağlı oldukları söylenmelidir. Bu nedenledir ki Ajdukiewicz’in uzlaşımcılığı “radikal” olarak adlandırılır.

Ajdukiewicz sonraları, 1930'lu yılların ortasında, bağlantılı ve kapalı diller düşüncesinin bir “kağıt üzerinde kurgu” olduğu sonucuna vararak radikal uzlaşımcılığını anlam bilgisel bilgi kuramı adına terk etmiştir.

Anlam bilgisel bilgi kuramında bilgi kuramı ile varlık bilgisini birleştirmeye çalışan Ajdukiewicz, dünya üzerine konuşurken bir “nesne dili” kullandığımızı belirtir. Ajdukiewicz’e göre bilgi kuramı, dünya ve onun hakkındaki bilgimize ilişkin olduğundan, bir bilgi kuramcı bilgiyi ve onun nesnesini kavramak için bir “üst dil” kullanmak zorundadır.

Ayrıca Ajdukiewicz, bilim felsefesinde saptama ya da karar verme kuramına dayanan genel bir yanılabilir çıkarımlar kuramı oluşturmaya çalışmıştır.


Kazimierz Ajdukiewicz, 12 Nisan 1963 tarihinde Varşova’da öldü.
Previous
Next Post »